قاضى احمد تتوى / آصف خان قزوينى
1483
تاريخ الفي ( فارسى )
ذكر وقايع سال صد و نود و هفتم از رحلت خير البشر « 1 » در اين سال ، عبد الرّحمن بن احمد بن عبد اللّه بن محمّد بن عمر بن علىّ بن أبى طالب ، عليه السّلام ، در بلاد يمن ظهور كرد و مردم يمن انقياد او نمودند . چون اين خبر ، به مأمون رسيد دينار بن عبد اللّه را با لشكرى عظيم و مكتوبى مشتمل بر امان او ، اگر قبول اطاعت و انقياد نمايد ، به آن جانب فرستاد . چون دينار بن عبد اللّه به حوالى يمن رسيد آن مكتوب را پيش عبد الرّحمن فرستاد . عبد الرّحمن اطاعت و انقياد نموده از سر عصيان درگذشت و پيش دينار آمده به بيعت مأمون درآمد و به اتّفاق دينار بن عبد اللّه به بغداد آمد و مأمون [ او را ] به اعزاز و اكرام تمام نگاه مىداشت . و از جمله وقايع اين سال ، فوت طاهر بن الحسين است كه والى عراق و خراسان و تركستان بود . گويند روز جمعه طاهر بر منبر رفت و دعاى مأمون نكرد و صباح روز شنبه او را در جامهء خواب مرده يافتند . مأمون با وجود آن ، جاى او را با زيادتى ولايت جزيره و شام به پسرش عبد اللّه ارزانى داشت « 2 » و عبد اللّه به نيابت خود برادر خود ، طلحة بن طاهر ، را به ايالت خراسان فرستاد . هفت سال طلحه حكومت خراسان نمود و بعد از هفت سال ، فوت شد و عبد اللّه مستقل حكومت آنجا گشت . در تاريخ ابن كثير شامى مسطور است كه سبب رفتن طاهر به خراسان آن بود كه چون طاهر ، محمّد امين را بكشت و استيلاى تمام يافت ، روزى پيش مأمون آمد و حاجتى خواست .
--> ( 1 ) . متن : پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله . - و . ( 2 ) . واگذارى امارت خراسان به عبد اللّه طاهر بعد از كشته شدن طاهر ، نشان مىدهد كه در باب اهميّت عصيان طاهر نبايد قول مورخان را خالى از مبالغه پنداشت .